T.C. Keçiören Belediyesi Deniz Dünyası

BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİK

Canlı Envanteri ve Türlerimiz

Temmuz 2026 tarihi itibari ile Dünya ve ülkemiz sularında bulunan su canlılarından KEÇİÖREN DENİZ DÜNYASI envanterinde yer alan mevcut türler aşağıda yer almaktadır. İlerleyen süreçlerde akvaryum sistemimize uygun diğer yerli ve yabancı türlerin de envanterimizde yer alması başlıca hedeflerimiz arasında bulunmaktadır.

KEÇİÖREN DENİZ DÜNYASI MEVCUT TÜR LİSTESİ

Deniz Türleri:

1. Palyaço Balığı (Amphiprion ocellaris)
2. Purple Tang (Zebrasoma xanthurum)
3. İmparator Angel (Pomacanthus imperator)
4. Powder Blue Tang (Acanthurus leucosternon)
5. Blue Tang (Paracanthurus hepatus)
6. Argus Balığı (Scatophagus argus)
7. Moorish Idol (Zanclus cornutus)
8. Orange Shoulder Tang (Acanthurus olivaceus)
9. Sohal Tang (Acanthurus sohal)
10. Cerrah Balığı (Acanthurus spp.)
11. Fox Face (Siganus vulpinus)
12. Mimic Tang (Acanthurus pyroferus)
13. Sailfin Tang (Zebrasoma veliferum)
14. Kelebek Balığı (Chaetodon spp.)
15. Mavi Damsel (Chrysiptera cyanea)
16. Zebra Damsel (Dascyllus aruanus)
17. İki Renkli Melek Balığı (Bicolor Angel) (Centropyge bicolor)
18. Çizgili Cerrah Balığı (Acanthurus triostegus)
19. Granyöz (Kaya levreği) (Argyrosomus regius)
20. Avrupa Deniz levreği (Dicentrarchus labrax)
21. Aslan balığı (Pterois miles)
22. Zebra müren (Gymnomuraena zebra)
23. Mavi yengeç (Callinectes sapidus)
24. Asker balığı (Sargocentron rubrum)
25. Gargur (Yalancı Isparoz) (Pomadasys stridens)
26. Balon balığı (Lagocephalus sceleratus)
27. Gün Balığı (Süslü wrasse) (Thalassoma pavo)
28. Çipura (Sparus aurata)
29. Kızıldeniz Keçi Balığı (Parupeneus forsskali)
30. Esmer Sokar Balığı (Çarpan) (Siganus luridus)
31. Beyaz Sokar Balığı (Çilli Çarpan) (Siganus rivulatus)
32. Nil Barbunu (Altın Çizgili/Paşa Barbunu) (Upeneus moluccensis)
33. Mırmır Balığı (Lithognathus mormyrus)
34. Sargos (Diplodus sargus)
35. Kardinal (Pterapogon kauderni)
36. Gobi (Goby) (Gobius spp.)
37. Melanur (Oblada melanura)
38. İstavrit (Trachurus mediterraneus)
39. Tral (Caranx crysos)
40. Çizgili Yayın (Pangasianodon hypophthalmus)
41. Fare (Sincap) Balığı (Sargocentron rubrum)
42. Çatalkuyruk (Neogobius melanostomus)
43. Ahtapot (Octopus vulgaris)
44. Siyah deniz hıyarı (patlıcanı) (Holothuria atra)
45. Kum deniz hıyarı (patlıcanı) (Holothuria scabra)
46. Çütre (Domuz balığı) (Balistes capriscus)
47. Deniz Böceği (Istakozu) (Scyllarides latus)

Tatlı Su Türleri:

1. Neon Tetra (Paracheirodon innesi)
2. Transgenetik Tetra (GloFish Tetra) (Gymnocorymbus ternetzi)
3. Koi Balığı (Cyprinus rubrofuscus)
4. Pacu (Colossoma macropomum)
5. Rus Mersin Balığı (Karaca) (Acipenser gueldenstaedtii)
6. Sivriburun (Sevruga) Mersin Balığı (Acipenser stellatus)
7. Kırmızı Yüzgeçli Kedi Balığı (Pangasianodon hypophthalmus)
8. Tatlı Su (Panga) Köpek Balığı (Pangasius sanitwongsei)
9. Tinfoil Barbus Balığı (Puntius spp.)
10. Rainbow Cichlid (Herotilapia multispinosa)
11. Midas Balığı (Amphilophus citrinellus)
12. Yunus Balığı (Cyrtocara moorii)
13. Mavi Prenses (Pseudotropheus socolofi)
14. Çingene Pembesi (Kırmızı Zebra) (Maylandia estherae)
15. Sarı Prenses (Labidochromis caeruleus)
16. Monofish (Monodactylus argenteus)
17. Kefal (Mugil cephalus)
18. Yeşil Benekli Balon Balığı (Dichotomyctere nigroviridis)
19. Astronot (Astronotus ocellatus)
20. Tetra Balığı (Hyphessobrycon bentosi)
21. Galaksi Rasbora (Danio margaritatus)
22. Tilapia (Oreochromis niloticus)
23. Elma salyangozu (Pomacea canaliculata)
24. Sekiz bıyıklı (Karabalık) yayın balığı (Clarias gariepinus)
25. Teleskop Japon balığı (Carassius auratus)
26. Tatlı su vatozu (Potamotrygon motoro)
27. Kalem balığı (Nannostomus eques)
28. Genetik zebra (Danio rerio)
29. Aynalı sazan (Cyprinus carpio)
30. Pullu sazan (Cyprinus carpio)
31. Yayın balığı (Silurus glanis)
32. Yılan balığı (Anguilla anguilla)
33. Tatlı su müreni (Gymnothorax tile)
34. Lepistes (Poecilia reticulata)
35. Bıçak balığı (Apteronotus albifrons)
36. Labio (Epalzeorhynchos bicolor)
37. Fırat turnası (Luciobarbus esocinus)
38. Tatlı su karidesi (Neocaridina davidi)
39. Hayalet balığı (Black Ghost Knifefish) (Apteronotus albifrons)
40. Albino (White) Hayalet Balığı (A. albifrons)
41. Makrakanta (Palyaço çöpçü balığı) (Chromobotia macracanthus)
42. Orando Japon (Carassius auratus)
43. Kırmızı Yanaklı tatlı su kaplumbağası (Trachemys scripta elegans)

Ülkemiz (Mavi Vatan) Su Kaynaklarında Yaşayan Türler

Tatlı Su Orjinli Türler

1. Turna (Esox lucius): Türkiye’nin göl ve nehirlerinde yaşayan, predatör bir tatlı su balığıdır. Özellikle Marmara, Karadeniz ve İç Anadolu göllerinde yaygındır. Vücudu uzun, silindirik ve yeşilimsi kahverengi tonlarda olup, yanlarında düzensiz benekler bulunur. Ortalama boyu 40–80 cm, nadiren 1 metreye ulaşabilir. Beslenmesi tamamen etçildir; küçük balıklar, amfibiler ve böcekleri avlar. Ani ataklarla avını yakalar. Su sıcaklığına uyumu geniştir; 4–25 °C arasında aktif olabilir. Üreme dönemi ilkbahar başıdır; yumurtalarını sığ su bitkilerinin üzerine bırakır. Yumurtlama miktarı yüksek olup larvalar planktonik yaşam sürer. Turna, avcı davranışı ve nehir-göl ekosistemlerini akvaryumlarda temsil eden dikkat çekici bir türdür.
2. Alabalık (Salmo trutta / Oncorhynchus mykiss): Tatlı su ve soğuk akarsu ekosistemlerinde yaşayan önemli bir balıktır. Türkiye’de Karadeniz ve Doğu Anadolu’nun soğuk akarsularında yaygındır. Vücudu torpilleşmiş, sırtı yeşilimsi-gri, yanları gümüş renkli ve kırmızı beneklerle süslüdür. Ortalama boyu 20–40 cm, bazı göllerde 60 cm’ye ulaşabilir. Beslenmesi küçük balıklar, böcek larvaları ve su böceklerinden oluşur. Hem bentik hem pelajik avcıdır. Su sıcaklığı 8–18 °C aralığında optimumdur. Üreme dönemi ilkbahar ve erken yazdır; yumurtalarını çakıllı diplere bırakır. Larvalar bentik ve planktonik olarak gelişebilir. Alabalık, akarsu ve soğuk tatlı su ekosistemlerini temsil eden akvaryumlarda hem görsel hem davranışsal ilgi çeken bir türdür.
3. Sazan (Cyprinus carpio): Türkiye’nin tüm göl ve nehirlerinde yaygın olan dayanıklı bir tatlı su balığıdır. Geniş sıcaklık toleransı ve adaptasyon yeteneği ile bilinir. Vücudu iri pullu, yanlardan hafif basık ve kahverengi-yeşilimsi tonlardadır. Ortalama boyu 30–50 cm, nadiren 1 metreyi bulur. Beslenmesi omnivordur; bentik omurgasızlar, bitkiler ve küçük balıkları tüketir. Dipte beslenirken sürekli hareket eder. Su sıcaklığı 10–28 °C arasında uyumludur. Üreme dönemi ilkbahar sonu ve yaz başıdır; yumurtalarını bitkilerin üzerine bırakır. Yumurtlama miktarı çok yüksektir. Sazan hem doğal göl ekosistemini hem de kültür balıkçılığını temsil eden akvaryum türlerinden biridir.
4. Tatlısu Kefali (Chondrostoma nasus): Hızlı akışlı nehir ve ırmaklarda yaşayan bir balık türüdür. Türkiye’de özellikle Marmara ve Karadeniz nehirlerinde yaygındır. Vücudu silindirik, yanlardan hafif basık, sırtı gri, karın kısmı gümüş rengindedir. Ortalama boyu 20–35 cm’dir. Beslenmesi dipteki algler ve bentik organizmalardan oluşur. Omnivor ve sürü halinde yaşayan bir türdür. Su sıcaklığı 10–22 °C arasında uygundur. Üreme dönemi ilkbahar ortasıdır; yumurtalarını akıntılı alanlara bırakır. Tatlısu kefali, nehir ekosistemlerini ve sürü davranışlarını akvaryumlarda sergilemek için ideal bir türdür.
5. Tatlısu Alabalığı (Salvelinus fontinalis): Soğuk ve temiz akarsulara uyum sağlamış bir türdür. Türkiye’de Karadeniz havzasında doğal olarak bulunur ve yetiştiricilikle çoğaltılır. Vücudu torpilleşmiş, sırtı yeşilimsi, yanları gümüş renkli ve kırmızı beneklerle süslüdür. Ortalama boyu 20–35 cm’dir. Beslenmesi küçük balıklar, böcek larvaları ve planktonik organizmalardan oluşur. Hem bentik hem pelajik olarak avlanır. Su sıcaklığı 8–16 °C arasında optimumdur. Üreme dönemi ilkbahar başıdır; yumurtalarını çakıllı diplere bırakır. Larvalar bentik yaşam başlar. Tatlısu alabalığı, akarsu ve göl ekosistemlerini akvaryumlarda sergilemek için görsel ve davranışsal olarak önemli bir türdür.
6. Yayın Balığı (Silurus glanis): Türkiye’nin büyük göl ve nehirlerinde yaşayan dev bir tatlı su predatörüdür. Özellikle Doğu Anadolu ve Marmara göllerinde görülür. Vücudu uzun, silindirik ve kahverengi tonlardadır. Baş kısmı geniş, çene güçlüdür ve bıyıklar beslenmeye yardımcı olur. Ortalama boyu 50–150 cm, bazı bireyler 2 metreye ulaşabilir. Beslenmesi küçük balıklar, amfibiler ve böceklerden oluşur. Pusu avcılığı yapar ve geceleri daha aktif olur. Su sıcaklığı 10–25 °C aralığında uygundur. Üreme dönemi yaz ortasıdır; yumurtalarını sığ sularda bırakır. Yayın balığı, büyük tatlı su predatörlerini temsil eden akvaryumlarda ilgi çekici bir türdür.
7. Tatlısu Kefali (Leuciscus cephalus): Hızlı akarsularda ve nehirlerde yaşayan sürü balığıdır. Türkiye’de tüm kuzey ve batı nehirlerinde yaygındır. Vücudu silindirik, yanlardan basık, sırtı koyu gri, karın kısmı gümüş rengindedir. Ortalama boyu 20–30 cm’dir. Beslenmesi bentik omurgasızlar, algler ve küçük planktonlardan oluşur. Omnivor ve sosyal bir türdür. Su sıcaklığı 10–22 °C arasında uygundur. Üreme dönemi ilkbahar başıdır; yumurtalarını akıntılı alanlara bırakır. Tatlısu kefali, nehir ekosistemlerini ve sürü davranışlarını akvaryumlarda sergilemek için uygun bir türdür.
8. Tatlısu Sazanı (Carassius gibelio): Küçük ve dayanıklı bir tatlı su balığıdır. Türkiye’de göl ve durgun sularda yaygındır. Vücudu kısa ve yanlardan basıktır, sırt kısmı gri-yeşil, karın kısmı gümüş rengindedir. Ortalama boyu 15–25 cm’dir. Beslenmesi bentik omurgasızlar ve bitkilerden oluşur. Dipte sürekli besin arayan bir türdür. Su sıcaklığı 10–28 °C arasında uygundur. Üreme dönemi ilkbahar ve yazdır; yumurtalarını bitkilerin üzerine bırakır. Tatlısu sazanı, küçük göl ekosistemlerini ve dip beslenme davranışını göstermek için akvaryumlarda ideal bir türdür.
9. Tatlısu Kefali (Rutilus rutilus): Akarsular ve göllerde yaşayan sürü balığıdır. Türkiye’de özellikle Karadeniz ve Marmara bölgesi tatlı su alanlarında yaygındır. Vücudu silindirik, yanlardan hafif basık ve gümüş rengindedir. Ortalama boyu 15–25 cm’dir. Beslenmesi plankton, bentik organizmalar ve küçük bitkilerden oluşur. Sürü halinde hareket eder. Su sıcaklığı 8–22 °C aralığında uygundur. Üreme dönemi ilkbahar ortasıdır; yumurtalarını akıntılı alanlarda bırakır. Tatlısu kefali, sürü davranışını ve tatlı su ekosistemlerini akvaryumlarda temsil eden ideal bir türdür.
10. Tatlısu Alabalığı (Salmo coruhensis): Türkiye’nin kuzeydoğusunda bulunan özel bir alabalık türüdür. Soğuk ve temiz akarsularda yaşar. Vücudu torpilleşmiş, sırt kısmı yeşilimsi, yanları gümüş renkli ve kırmızı beneklerle süslüdür. Ortalama boyu 20–40 cm’dir. Beslenmesi böcek larvaları, küçük balıklar ve bentik omurgasızlardan oluşur. Hem bentik hem pelajik avcıdır. Su sıcaklığı 8–16 °C aralığında optimumdur. Üreme dönemi ilkbahar başıdır; yumurtalarını çakıllı diplere bırakır. Tatlısu alabalığı, endemik bir tür olarak akvaryumlarda soğuk akarsu ekosistemlerini temsil eden özel bir türdür.
11. Tatlısu Kefali (Squalius cephalus): Kuvvetli kas yapısı ve akarsularda sürü davranışıyla dikkat çeken bir tatlı su balığıdır. Türkiye’de nehir ve ırmak sistemlerinde geniş yayılıma sahiptir. Vücudu silindirik, yanlardan az basık ve gümüş renklidir; sırt kısmı hafif koyu tonludur. Ortalama boyu 20–35 cm’dir. Beslenmesi omnivor olup bentik omurgasızlar, algler ve küçük planktonik canlılardan oluşur. Akarsu ortamında akıntıya karşı yüzme yeteneği yüksektir. Su sıcaklığı aralığı 8–22 °C arasında aktiftir. Üreme dönemi genellikle ilkbahar başında gerçekleşir; yumurtalar akıntılı dip yüzeylere bırakılır. Tatlısu kefali, nehir ekosistemini temsil eden akvaryumlarda sürü davranışını ve akıntıya uyum gösteren balıkları anlatmak için ideal bir türdür.
12. Kerevit (Astacus leptodactylus): Tatlı su ekosistemlerinde yaşayan kabuklu bir türdür. Genellikle göl ve akarsu diplerinde görülür. Vücudu sert kabuklu, yeşilimsi-kahverengi tonlardadır. Büyük makas benzeri ön ayakları en belirgin tanıma özelliklerindendir. Beslenmesi omnivor olup ölü bitki ve hayvan kalıntıları, bentik omurgasızlar ve küçük organizmalarla gerçekleşir. Su sıcaklığı 10–25 °C arasında aktiftir. Üreme dönemi ilkbahar sonu ve yaz başıdır; yumurtalarını karada saklar ve yavrular dikkatle korunur. Kerevit, tatlı su dip ekosistemlerini ve kabuklu davranışlarını göstermek için akvaryumlarda dikkat çeken bir türdür.
13. Dere Alabalığı (Salmo trutta fario): Türkiye’nin tatlı su akarsularında yaşayan karakteristik bir türdür. Soğuk, temiz ve hızlı akımlı suları tercih eder. Vücudu torpilleşmiş, yanları gümüş renkli ve siyah-kırmızı beneklerle süslüdür. Ortalama boyu 15–30 cm’dir. Beslenmesi küçük böcek larvaları, bentik omurgasızlar ve küçük balıklardan oluşur. Hızlı akıntıda avlanma yeteneği gelişmiştir. Optimum su sıcaklığı 8–16 °C’dir. Üreme dönemi ilkbahar başıdır; yumurtalarını çakıllı diplere bırakır. Alabalık – dere tipi, temiz akarsu göstergesi olarak akvaryumlarda ekosistem sağlığını anlatmak için önemli bir türdür.
14. Dere Sazanı (Barbus spp.): Akarsu ve derelerde yaşayan orta boy bir sürü balığı grubudur. Türkiye’de çeşitli Barbus türleri doğal yayılış gösterir. Genellikle silindirik, gümüş ile gri tonlarda vücut yapısına sahiptir. Ortalama boyları 15–30 cm’dir. Beslenmeleri bentik omurgasızlar, algler ve bitkisel materyallerden oluşur. Akıntı ile başa çıkma yetenekleri yüksektir. Su sıcaklığı 8–22 °C aralığında uygundur. Üreme dönemi ilkbahar ortasıdır; yumurtalarını akıntılı alanlara bırakır. Dere sazanı türleri, akarsu habitatlarını ve sürü davranışını göstermek için akvaryumlarda önemli türlerdir.
15. Göksu Levreği (Zingel streber): Özellikle hızlı akarsu bölgelerinde yaşayan nadir ve özgün bir tatlı su balığıdır. Akıntılı dip çevresinde bulunur. Vücudu uzun ve yanlardan basıktır; sırt kısmı koyu, yanları gümüş tonlardadır. Ortalama boyu 15–25 cm’dir. Beslenmesi bentik böcek larvaları ve küçük omurgasızlardan oluşur. Akıntıya karşı yüzme yeteneği yüksektir. Su sıcaklığı 10–18 °C aralığında aktiftir. Üreme dönemi ilkbahar başıdır; yumurtalarını çakıllı diplere bırakır. Göksu levreği, hızlı akarsu habitatını ve özgün davranışlarını göstermek için akvaryumlarda özel bir türdür.
16. Aynalı Sazan (Cyprinus carpio carpio): Kültür balıkçılığında da yaygın olan bir sazan alt türüdür. Göl, gölet ve durgun sularda yaşar. Vücudu iri pullarla kaplıdır; parlak ve simetrik pulları aynalara benzer. Ortalama boyu 30–50 cm’dir. Beslenmesi omnivor olup bentik omurgasızlar, bitkiler ve detrituslarla gerçekleşir. Su sıcaklığı 10–28 °C aralığında uygundur. Üreme dönemi ilkbahar sonudur; yumurtalarını bitkilerin üzerine bırakır. Aynalı sazan, görsel pulları ve dayanıklılığı ile akvaryumlarda ilgi çekici bir türdür.
17. Kadife (Tinca tinca): Tatlı su habitatlarında yaşayan dip odaklı davranışıyla bilinen bir balıktır. Türkiye’de göl ve yavaş akışlı sularda yaygındır. Vücudu yeşilimsi-kahverengi tonlarda, küçük pullarla kaplıdır. Ortalama 20–35 cm’dir. Beslenmesi bentik omurgasızlar, bitkisel materyal ve detritus ile gerçekleşir. Dipte beslenirken sürekli hareket eder. Optimum su sıcaklığı 8–24 °C aralığındadır. Üreme dönemi ilkbahar sonrası yazdır ve yumurtalarını bitkilerin üzerine bırakır. Turnagöz, dip beslenme davranışlarını ve göl habitatını göstermek için akvaryumlarda etkileyici bir türdür.
18. Dere Pisisi veya Avrupa Pisi Balığı (Pleuronectes flesus): Marmara ve Karadeniz ağzı habitatlarında görülebilen, yassı ve dipte yaşayan bir türdür (genellikle göçmen davranış gösterir). Vücudu yassı, gözleri aynı tarafta ve kumla kamufle olur. Ortalama 20–30 cm’dir. Beslenmesi küçük kabuklular ve dipteki örgün bentik canlılarla gerçekleşir. Su sıcaklığı 8–20 °C aralığında uygundur. Üreme dönemi ilkbahardır ve yumurtalar pelajik olarak gelişir. Tatlısu kalkanı, dip kamuflajı ve yassı vücut uyumunu göstermek için akvaryumlarda uygun bir türdür.
19. Kaya Levreği (Perca fluviatilis): Tatlı su göl ve nehir sistemlerinde yaşayan yırtıcı bir türdür. Yaygın ve kolay tanınır. Vücudu dikey koyu çizgilerle süslü yeşilimsi-beyaz desenlidir. Ortalama boyu 20–35 cm’dir. Beslenmesi küçük balıklar ve bentik omurgasızlardan oluşur. Avlanırken ani ataklar yapar. Su sıcaklığı 8–22 °C aralığında uygundur. Üreme dönemi ilkbahar başıdır; yumurtaları bitkilerin üzerine bırakır. Kaya levreği, tatlı su avcı davranışını akvaryumlarda etkileyici bir şekilde göstermek için uygundur.
20. Kızılkanat (Scardinius erythrophthalmus): Göl ve tatlı su habitatlarında sürü davranışları gösterir. Vücudu parlak gümüş, yüzgeçleri hafif kırmızımsıdır. Ortalama boyu 15–25 cm’dir. Beslenmesi plankton, bentik küçük organizmalar ve bitkisel materyallerden oluşur. Optimum su sıcaklığı 8–22 °C aralığındadır. Üreme dönemi ilkbahar ve yazdır; yumurtaları bitkilerin üzerine yapışır. Kızıl göz balığı, tatlı su sürü davranışlarını göstermek için akvaryumlarda popüler bir türdür.

Deniz Orjinli Türler

1. Akya (Lichia amia): Türkiye denizlerinde Akdeniz, Ege, Marmara ve Karadeniz’de görülen büyük ve güçlü bir yırtıcı balık türüdür. Genellikle tek başına veya küçük sürüler halinde yaşayan bu tür, özellikle taşlık ve kayalık dip yapısına sahip kıyı bölgelerinde bulunur. Sahile yakın sularda avlanır ve oldukça hızlı bir yüzücüdür. Vücudu oval ve yanlardan basık olup sırt kısmı mavi-yeşilimsi, karın kısmı ise gümüş rengindedir. Vücudunda pul çok az olduğu için bazı bölgelerde “çıplak balık” olarak da adlandırılır. Beslenmesi tamamen etçildir; küçük balıklar, kabuklular ve yumuşakçalar ile beslenir. Bu nedenle deniz ekosisteminde üst düzey avcı balıklar arasında yer alır. Ortalama boyu 50–60 cm olmakla birlikte 2 metreye kadar büyüyebilir ve ağırlığı 50 kg’a ulaşabilir. Su sıcaklığı olarak genellikle 15–24°C arası suları tercih eder. Üreme dönemi genellikle ilkbahar sonu ve yaz başı dönemidir. Yumurtalarını açık suya bırakır ve pelajik yumurtlama yapar. Yumurta verimi oldukça yüksektir ve larvalar planktonik yaşam sürer. Hızlı büyüyen bir türdür. Akya balığı güçlü yapısı, hızlı yüzmesi ve iri boyutlara ulaşması nedeniyle büyük deniz akvaryumlarında sergilenmeye uygun karizmatik türlerden biridir. Özellikle avlanma davranışı ve hareketli yapısı ziyaretçiler açısından ilgi çekicidir.
2. Çipura (Sparus aurata): Sparidae familyasına ait ve Akdeniz havzasının en önemli ekonomik balık türlerinden biridir. Türkiye’de özellikle Ege ve Akdeniz kıyılarında yaygın olarak bulunur. Kıyıya yakın kumluk ve çamurlu diplerde, lagünlerde ve deniz çayırlarının bulunduğu alanlarda yaşar. Yaz aylarında sığ sularda, kış aylarında ise daha derin sularda bulunur. En belirgin tanı özelliği iki gözünün arasında bulunan altın renkli banttır. Vücut yanlardan basık, oval şekilli ve gümüş renktedir. Vücudu oval ve gümüş renkli, iki göz arasında belirgin altın bant vardır. Ortalama boyu 25–35 cm, nadiren 60 cm’ye ulaşabilir. Kuvvetli çenesi sayesinde kabuklu canlıları kırarak beslenebilir. Beslenmesi kabuklular, yumuşakçalar, küçük balıklar ve bentik omurgasızlardan oluşur. Optimum yaşama su sıcaklığı 15–25°C arasındadır. Çipura hermafrodit bir türdür; genellikle önce erkek sonra dişi olurlar (protandrik hermafrodit). Üreme dönemi genellikle kış sonu ile yaz ortası arasındadır (Şubat–Temmuz). Yumurtalarını açık suya bırakır ve yumurtalar pelajiktir. Bir dişi yüzbinlerce yumurta bırakabilir. Çipura hem doğal stokları hem de yetiştiriciliği yapılan bir tür olduğu için Türkiye su ürünleri sektöründe çok önemli bir yere sahiptir. Büyük akvaryumlarda kıyı ekosistemi türleri arasında sergilenmeye uygundur.
3. Gelincik (Gaidropsarus mediterraneus): Mezgit ve bakalyaro ile akraba olan dip balıklarından biridir. Genellikle taşlık ve kayalık dip yapısına sahip kıyı bölgelerinde yaşar ve sahile yakın alanlarda bulunur. Ilıman ve sıcak denizlerde yaygındır. Vücudu uzun, derisi kaygan ve üç adet bıyığı bulunur; bu bıyıklar dipte besin bulmasına yardımcı olur. Beslenmesi küçük balıklar, kabuklular ve bentik omurgasızlardan oluşur. Yırtıcı ve çevik bir balıktır. Ortalama boyu 20 cm civarında olup maksimum 40 cm’ye kadar büyüyebilir. Dipte yaşayan demersal bir türdür. Üreme dönemi genellikle sonbahar ve kış aylarıdır. Karadeniz’de üreme dönemi Eylül–Nisan ayları arasında uzayabilir. Yumurtaları pelajik olup su kolonunda gelişir. Yumurta verimliliği oldukça yüksektir. Beyaz ve lezzetli eti nedeniyle ekonomik değeri vardır. Akvaryumlarda dip balıkları ve kayalık resif ekosistemi türleri arasında sergilenebilir.
4. Gümüş Balığı (Atherina hepsetus): Küçük boylu sürü balıklarından biridir ve özellikle kıyı bölgelerinde, lagünlerde ve denizle bağlantılı göllerde yaşar. Ilıman ve sıcak denizleri tercih eder. Vücudu ince, uzun ve yarı saydam yapıdadır; bu nedenle ışığa tutulduğunda iç organları görülebilir. Beslenmesi plankton, küçük kabuklular ve mikroskobik canlılardan oluşur. Sürü halinde yaşar ve yüzeye yakın sularda bulunur. Ekosistemde büyük balıklar için önemli bir besin kaynağıdır. Su sıcaklığı olarak genellikle 14–26°C arası suları tercih eder. İlkbahar ve yaz aylarında üreme yapar. Yumurtalarını su bitkileri ve sert yüzeylere yapıştırır. Yumurtadan çıkan yavrular planktonla beslenir. Kıyı ekosistemini temsil eden türlerden biri olduğu için özellikle eğitim amaçlı akvaryumlarda sürü balığı olarak sergilenmesi uygundur.
5. İspari (Diplodus annularis): Sparidae familyasına ait kıyı balıklarından biridir. Deniz çayırları (Posidonia), kayalık ve kumluk diplerde yaşar. Akdeniz, Ege ve Marmara’da yaygın olarak bulunur. Genç bireyler lagün ve acı su ortamlarına girebilir. Beslenmesi kabuklular, küçük yumuşakçalar, deniz kestaneleri, küçük omurgasızlar ve alglerden oluşur. Hem etçil hem otçul beslenebilen omnivor bir türdür. Maksimum boyu 25 cm civarındadır. Üreme dönemi bölgelere göre değişir ancak genellikle ilkbahar ve yaz aylarında ürer. Bazı bireylerde hermafroditizm görülebilir. Erkekler genellikle daha küçük boyda eşeysel olgunluğa ulaşır. Yumurtalarını açık suya bırakırlar. Kıyı ekosisteminin tipik balıklarından biri olup deniz çayırı habitatını temsil eden akvaryumlarda sergilenebilir.
6. Papaz balığı (Chromis chromis): Kömür balığı olarak bilinen Akdeniz kıyılarında oldukça yaygın olan ve özellikle kayalık resif alanlarında sürüler halinde yaşayan küçük boyutlu bir deniz balığıdır. Türkiye’de Ege ve Akdeniz kıyılarında sıkça gözlenir. Genellikle 5–40 metre derinlik aralığında, su kolonunda aktif olarak hareket eder ve sürü davranışı sergiler. Vücudu oval ve yanlardan basık olup koyu gri ile siyaha yakın tonlarda renklidir. Genç bireylerde mavi tonlar daha belirgin olabilir. Maksimum boyu yaklaşık 10–12 cm civarındadır. Görsel olarak sürü halinde yüzmeleri akvaryumlar için oldukça estetik bir görüntü oluşturur. Beslenmesi büyük ölçüde planktonik organizmalara dayanır. Su kolonunda sürekli hareket ederek zooplankton tüketir. Bu özelliğiyle pelajik beslenen türler arasında yer alır. Üreme dönemi genellikle ilkbahar sonu ve yaz aylarıdır. Erkek bireyler kayalık alanlarda yuva hazırlayarak yumurtaları korur. Yumurtalar demersal olup substrata tutunur. Kömürcü, özellikle doğal resif ekosistemlerini temsil eden büyük deniz akvaryumlarında sürü balığı olarak sergilenmeye son derece uygundur.
7. Lapin (Labrus viridis): Kayalık kıyı bölgelerinde yaşayan, renkli ve hareketli yapısıyla dikkat çeken bir türdür. Türkiye’de özellikle Ege ve Akdeniz kıyılarında yaygındır. Deniz çayırları ve kayalık habitatlar arasında dolaşarak yaşamını sürdürür. Vücut rengi genellikle yeşil tonlardadır ve bu renklenme bulunduğu ortama uyum sağlamasını kolaylaştırır. Maksimum boyu 40–50 cm’ye ulaşabilir. Kalın dudak yapısı ile tanınır. Beslenmesi bentik omurgasızlar, küçük kabuklular ve yumuşakçalar üzerine kuruludur. Kayalık yüzeyleri didikleyerek besin arar. Üreme dönemi yaz aylarında gerçekleşir. Labridae familyasında yaygın olduğu üzere bazı bireylerde cinsiyet değişimi (protogini) görülebilir; yani dişiler zamanla erkeğe dönüşebilir. Renkli görünümü ve aktif davranışları nedeniyle akvaryumlarda dikkat çekici türlerden biridir ve özellikle kayalık habitat tanklarında sergilenmesi uygundur.
8. Mezgit (Merlangius merlangus): Özellikle Karadeniz ve Marmara Denizi’nde yaygın olarak bulunan, ekonomik değeri yüksek bir dip balığıdır. Genellikle 20–100 metre derinliklerde, yumuşak zeminli diplerde yaşar. Vücudu ince ve uzundur; sırt kısmı gri, yanlar daha açık renklidir. Ortalama boyu 20–30 cm olup daha büyük bireylere de rastlanabilir. Beslenmesi küçük balıklar, kabuklular ve dip omurgasızları üzerine kuruludur. Bu nedenle demersal (dipte yaşayan) yırtıcı türler arasında yer alır. Üreme dönemi genellikle kış aylarıdır. Yumurtalarını su kolonuna bırakarak pelajik gelişim sağlar. Yumurta sayısı oldukça yüksektir. Mezgit, soğuk ve ılıman su koşullarına uyumlu olması nedeniyle akvaryumlarda Karadeniz ekosisteminin temsil türlerinden biri olarak değerlendirilebilir.
9. Mığrı (Conger conger): Yılan balığına benzeyen uzun ve silindirik vücut yapısıyla dikkat çeken büyük bir deniz balığıdır. Türkiye’de özellikle Ege ve Akdeniz kıyılarında, kayalık ve oyuklu diplerde yaşar. Vücudu pullarla kaplı değildir ve deri yapısı kalındır. Rengi genellikle koyu gri veya kahverengidir. Boyu 2 metreye kadar ulaşabilir. Gece aktif olan (nokturnal) bir türdür ve gündüzleri kayalık yarıklar içinde saklanır. Beslenmesi balıklar, kabuklular ve yumuşakçalar üzerine kuruludur. Üreme biyolojisi tam olarak gözlenmesi zor olan türlerdendir; derin sularda yumurtladığı düşünülmektedir. Larvaları planktonik yaşam sürer. Mığrı, sıra dışı vücut yapısı ve davranışları nedeniyle özellikle büyük ve tematik akvaryumlarda dikkat çekici bir türdür.
10. Orkinos (Thunnus thynnus): Açık denizlerin en güçlü ve hızlı yüzücülerinden biri olup dünya denizlerinde geniş bir dağılıma sahiptir. Türkiye’de özellikle Akdeniz ve Ege’de görülür. Uzun mesafeli göçler yapar ve sürüler halinde yaşar. Vücudu torpil şeklinde olup hidrodinamik yapısı sayesinde çok yüksek hızlara ulaşabilir. Sırtı koyu mavi, yanları gümüş rengindedir. Boyu 3 metreyi, ağırlığı ise 600 kg’ı aşabilir. Tamamen etçil olan bu tür, sardalya, hamsi ve diğer küçük balıklarla beslenir. Ekosistemde üst düzey avcıdır. Üreme dönemi yaz aylarında, özellikle sıcak sulara göç ederek gerçekleşir. Yumurtlama pelajiktir ve dişiler milyonlarca yumurta bırakabilir. Orkinos, büyüklüğü ve hareketliliği nedeniyle yalnızca çok büyük hacimli akvaryumlarda sergilenebilen, karizmatik ve dikkat çekici bir türdür.
11. Zargana (Belone belone): Uzun ve ince vücut yapısı ile kolayca tanınabilen yüzey balıklarından biridir. Türkiye’de tüm denizlerde yaygın olarak bulunur ve genellikle su yüzeyine yakın bölgelerde yaşar. En belirgin özelliği, her iki çenesinin de uzayarak sivri bir yapı oluşturmasıdır. Bu yapı, avlanma sırasında büyük avantaj sağlar. Ortalama boyu 40–70 cm arasındadır. Beslenmesi küçük balıklar ve planktonik organizmalar üzerine kuruludur. Hızlı ve çevik hareket ederek avını yakalar. Üreme dönemi ilkbahar ve yaz aylarıdır. Yumurtalarını deniz bitkilerine yapışacak şekilde bırakır. Zargana, yüzeyde aktif hareketleri ve özgün morfolojisi ile akvaryumlarda üst su kolonunu temsil eden ilginç türlerden biridir.
12. Kılıç Balığı (Xiphias gladius): Açık denizlerin en dikkat çekici ve karizmatik balık türlerinden biridir. En belirgin özelliği üst çenesinin uzayarak kılıç şeklini almasıdır. Bu yapı hem avlanma sırasında avını sersemletmek hem de hidrodinamik yüzme için avantaj sağlar. Türkiye’de Akdeniz ve Ege Denizi’nde daha yaygın olarak görülür ve genellikle açık deniz pelajik bölgelerde yaşar. Oldukça güçlü bir yüzücüdür ve uzun mesafeli göçler yapar. Vücudu torpil şeklinde olup sırt kısmı koyu renkli, karın kısmı açık renklidir. Boyu 4 metreye, ağırlığı ise 500 kg’a kadar ulaşabilir. Beslenmesi tamamen etçil olup uskumru, sardalya, kalamar gibi balık ve kafadanbacaklılarla beslenir. Ekosistemde üst düzey avcılar arasında yer alır. Üreme dönemi genellikle yaz aylarında sıcak sularda gerçekleşir. Yumurtlama pelajik olup dişiler milyonlarca yumurta bırakabilir. Kılıç balığı boyutu nedeniyle akvaryumlarda canlı olarak nadiren sergilense de büyük deniz akvaryumlarında maket, model veya dijital sergileme materyali olarak sıkça kullanılır.
13. Sardalya (Sardina pilchardus): Sürüler halinde yaşayan pelajik bir balık türüdür ve Türkiye’de özellikle Ege, Marmara ve Karadeniz’de yaygın olarak bulunur. Genellikle kıyıya yakın açık sularda büyük sürüler oluşturur ve planktonla beslenir. Vücudu ince, yanlardan basık ve gümüş renklidir. Ortalama boyu 15–20 cm civarındadır. Sürü halinde hareket etmeleri hem avcılardan korunma hem de beslenme açısından avantaj sağlar. Beslenmesi fitoplankton ve zooplankton ağırlıklıdır. Bu nedenle deniz ekosisteminde plankton ile büyük balıklar arasında önemli bir besin zinciri halkasını oluşturur. Üreme dönemi sonbahar ve kış aylarıdır. Yumurtalarını açık suya bırakırlar ve larvalar planktonik yaşam sürer. Sardalya, büyük akvaryumlarda sürü davranışını göstermek amacıyla sergilenebilecek önemli pelajik türlerden biridir.
14. Uskumru (Scomber scombrus): Hızlı yüzme yeteneği ve sürü davranışı ile bilinen pelajik bir balık türüdür. Türkiye’de özellikle Marmara Denizi ve Karadeniz’de yaygın olarak bulunur. Açık denizlerde sürüler halinde yaşar ve göç eder. Vücudu iğ şeklinde olup sırt kısmında dalgalı koyu çizgiler bulunur. Bu çizgiler türün ayırt edilmesinde önemli bir özelliktir. Ortalama boyu 25–30 cm civarındadır. Beslenmesi plankton, küçük balıklar ve kabuklular üzerine kuruludur. Hem planktonla hem de küçük balıklarla beslenebilen yarı yırtıcı bir türdür. Üreme dönemi ilkbahar ve yaz aylarıdır. Yumurtlama pelajiktir ve yumurtalar su kolonunda gelişir. Uskumru, açık deniz ekosistemini temsil eden türlerden biri olup özellikle sürü balıkları akvaryumlarında sergilenebilir.
15. Barbun (Mullus barbatus): Dipte yaşayan ve özellikle kumlu ve çamurlu zeminlerde bulunan bir balık türüdür. Türkiye’de tüm denizlerde yaygın olarak bulunur. Çene altında bulunan iki adet bıyık benzeri duyu organı ile dipteki besinleri bulur. Vücudu kırmızı-pembe renkte olup yanlardan basık yapıdadır. Ortalama boyu 15–20 cm civarındadır. Dipte sürekli besin arayan hareketli bir türdür. Beslenmesi dipte yaşayan kurtlar, kabuklular ve küçük omurgasızlardan oluşur. Dip sedimentini karıştırarak beslenir. Üreme dönemi genellikle ilkbahar sonu ve yaz aylarıdır. Yumurtlama pelajiktir. Barbun, dip habitatını temsil eden akvaryumlarda sergilenebilecek tipik bentik balık türlerinden biridir.
16. Tekir (Mullus surmuletus): Barbun balığına çok benzeyen ancak genellikle kayalık ve taşlık diplerde yaşayan bir türdür. Barbundan farklı olarak vücudunda sarımsı çizgiler bulunur. Dipte yaşayan omurgasızlar ve küçük kabuklularla beslenir. Çene altındaki bıyıklar besin bulmasına yardımcı olur. Ortalama boyu 20–25 cm civarındadır. Üreme dönemi ilkbahar ve yaz aylarıdır. Yumurtalarını açık suya bırakır ve larvalar planktonik gelişim gösterir. Tekir, barbun ile birlikte dip ekosistemi balıkları arasında önemli bir türdür ve akvaryumlarda kumluk/kayalık dip habitatında sergilenebilir.
17. Kalkan (Scophthalmus maximus): Yassı vücut yapısına sahip dip balıklarından biridir ve özellikle Karadeniz’de yaygın olarak bulunur. Yaşamının büyük bölümünü deniz tabanında geçirir ve vücudunun rengi bulunduğu ortama uyum sağlayabilir. Gözleri vücudunun aynı tarafında bulunur ve bu özellik yassı balıkların en önemli tanımlayıcı özelliğidir. Kumluk ve çamurlu diplerde yaşar. Beslenmesi küçük balıklar, kabuklular ve dip omurgasızlarından oluşur. Pusu kurarak avlanan bir yırtıcıdır. Üreme dönemi ilkbahar aylarıdır. Yumurtaları pelajiktir. Kalkan balığı, dip habitatı ve kamuflaj yeteneğini göstermek açısından akvaryumlarda oldukça ilgi çekici bir türdür.
18. İskorpit (Scorpaena scrofa): Kayalık diplerde yaşayan ve kamuflaj yeteneği çok gelişmiş bir balık türüdür. Vücudu dikenli ve pürüzlü yapıdadır. Rengi bulunduğu ortama göre değişebilir. Sırt yüzgeç dikenlerinde zehir bulunur ve bu nedenle dikkatli olunması gereken bir türdür. Beslenmesi küçük balıklar ve kabuklular üzerine kuruludur. Hareketsiz bekleyerek avını yakalayan pusu avcısıdır. Üreme dönemi yaz aylarıdır ve yumurtlama pelajiktir. İskorpit, kayalık resif akvaryumlarında kamuflaj ve savunma mekanizmalarını göstermek için sergilenebilecek önemli türlerden biridir.
19. Trakonya (Trachinus draco): Kumluk diplerde yaşayan ve Türkiye denizlerinde yaygın olarak bulunan zehirli balık türlerinden biridir. Genellikle kendini kuma gömerek sadece gözleri dışarıda kalacak şekilde bekler. Sırt yüzgeci dikenleri zehirlidir ve temas halinde ciddi ağrıya neden olabilir. Bu nedenle denizlerin en zehirli balıklarından biri olarak bilinir. Beslenmesi küçük balıklar ve omurgasızlardan oluşur. Pusu kurarak avlanır. Üreme dönemi yaz aylarıdır ve pelajik yumurtlama yapar. Trakonya, kumluk dip habitatını ve savunma mekanizmalarını anlatmak için akvaryum sergilerinde kullanılabilecek ilginç türlerden biridir.
20. Kefal (Mugil cephalus): Hem deniz hem de acı su ve lagün ortamlarında yaşayabilen oldukça dayanıklı bir balık türüdür. Türkiye’de tüm kıyı bölgelerinde ve nehir ağızlarında yaygın olarak bulunur ve genellikle sürü hâlinde dolaşır. Sürü halinde yaşamak, beslenme ve avcılardan korunma açısından avantaj sağlar. Vücudu silindirik yapıda, gri renkli ve kalın dudaklıdır. Ortalama boyu 30–50 cm civarındadır. Beslenmesi dip çamuru içerisindeki organik maddeler, algler ve küçük omurgasızlardan oluşur. Bu nedenle detritus ile beslenen türler arasında yer alır. Üreme dönemi kış aylarıdır; açık denize göç ederek pelajik yumurtlama yaparlar. Kefal, lagün ve haliç ekosistemlerini temsil eden akvaryumlarda sergilenmeye uygun önemli türlerden biridir.
21. Levrek (Dicentrarchus labrax): Türkiye’nin kıyı sularında, özellikle Ege ve Marmara Denizi’nde yaygın olarak görülen etçil bir balıktır. Genellikle kıyıya yakın sığ sularda, lagünlerde ve kaya diplerinde bulunur. Vücudu uzun ve silindirik, sırt kısmı gri-yeşilimsi, karın kısmı gümüş rengindedir. Ortalama boyu 30–60 cm civarındadır, nadiren 1 metreye ulaşabilir. Hızlı ve çevik bir yüzücüdür. Beslenmesi küçük balıklar, kabuklular ve yumuşakçalardan oluşur. Bu nedenle ekosistemde orta düzey avcı rolündedir. Üreme dönemi genellikle ilkbahar ve yaz aylarıdır. Yumurtalarını açık suya bırakır ve yumurtalar pelajiktir. Yumurta verimi yüksek olup, larvalar planktonik yaşam sürer. Levrek, hem doğal hem de yetiştiricilik kaynaklı popülasyonlarıyla akvaryumlarda kıyı ekosistemini temsil eden türlerden biridir.
22. Lüfer (Pomatomus saltatrix): Güçlü ve çevik bir pelajik avcıdır. Türkiye’de Marmara, Ege ve Akdeniz kıyılarında görülür. Açık denizlerde sürüler halinde yaşar ve kıyıya yaklaşarak avlanır. Vücudu torpilleşmiş ve yanlardan basıktır; sırt kısmı mavi-yeşil, karın kısmı gümüş rengindedir. Ortalama boyu 35–50 cm, nadiren 70 cm’ye ulaşabilir. Hızlı yüzüşü, akrobatik avlanma davranışları ile dikkat çeker. Beslenmesi sardalya, hamsi, istavrit gibi küçük pelajik balıklardan oluşur. Hızlı ve çevik yüzüşü avlanmasını kolaylaştırır. Üreme dönemi yaz aylarında gerçekleşir. Yumurtlama pelajiktir ve yumurtalar su kolonunda serbestçe yüzer. Lüfer, özellikle açık deniz ekosistemini temsil eden büyük akvaryumlarda hareketli pelajik avcı tür olarak sergilenebilir.
23. Mercan (Sciaena umbra): Kayalık ve taşlık diplerde yaşayan, gece ve alacakaranlıkta daha aktif olan bir balık türüdür. Türkiye’de Ege ve Akdeniz kıyılarında yaygındır. Vücudu yanlardan basık ve altın-kahverengi tonlarda olup, parlak pulları ışıkta belirginleşir. Ortalama boyu 30–50 cm civarındadır. Beslenmesi küçük balıklar, kabuklular ve yumuşakçalardan oluşur. Pusu avcısıdır ve hareketsiz bekleyerek avını yakalar. Üreme dönemi yaz aylarıdır. Yumurtlama pelajiktir. Larvalar su kolonunda planktonik olarak gelişir. Mercan, kayalık resif ve akşam aktif balık davranışlarını sergilemek için akvaryumlarda etkileyici bir türdür.
24. Karagöz (Diplodus sargus): Sparidae familyasından kıyı ve resif balıklarından biridir. Türkiye’de özellikle Ege ve Akdeniz kıyılarında yaygındır. Kumlu, taşlı ve deniz çayırları alanlarında yaşar. Vücudu oval ve yanlardan basıktır; sırtı gri-yeşil, karın kısmı gümüş renkli, yüzgeçler ise kırmızı tonlardadır. Ortalama boyu 20–30 cm’dir. Beslenmesi kabuklular, yumuşakçalar ve alglerden oluşur; hem etçil hem de otçul özellik gösteren omnivor bir türdür. Üreme dönemi ilkbahar ve yaz aylarıdır. Yumurtalarını su kolonuna bırakır ve pelajik larvalar planktonik yaşam sürer. Karagöz, kıyı ve resif ekosistemini temsil eden akvaryumlarda sergilenmeye uygundur ve ziyaretçilere doğal deniz habitatını yansıtır.
25. Sinarit (Diplodus puntazzo): Sparidae familyasından bir diğer kıyı balığıdır ve özellikle taşlık diplerde yaşar. Türkiye’de Ege ve Akdeniz’de yaygındır. Vücudu oval, yanlardan basık ve gümüş renklidir. Sırt yüzgeci koyu gri, kuyruk yüzgeci ve yan çizgiler kırmızı tonlarda olabilir. Ortalama boyu 20–25 cm’dir. Beslenmesi küçük kabuklular, yumuşakçalar ve bentik omurgasızlardan oluşur. Omnivor ve dip besleyicisidir. Üreme dönemi ilkbahar ve yaz aylarıdır. Yumurtalarını açık suya bırakır, pelajik yumurtalar planktonik larvalara dönüşür. Sinarit, taşlık ve kayalık habitatları temsil eden akvaryumlarda sergilenebilir.
26. Fangri (Pagellus erythrinus): Genellikle kumluk ve taşlık diplerde yaşayan bir Sparidae türüdür. Türkiye’de Ege ve Akdeniz’de yaygındır. Vücudu oval ve yanlardan basık, kırmızımsı tonlarda pullarla kaplıdır. Ortalama boyu 20–30 cm civarındadır. Beslenmesi kabuklular, yumuşakçalar ve dip omurgasızlarından oluşur. Dipte besin ararken bıyık benzeri duyargalarını kullanır. Üreme dönemi ilkbahar ve yaz aylarıdır. Yumurtlama pelajiktir. Fangri, hem renkli görünümü hem de hareketli davranışları nedeniyle dip ekosistemi akvaryumlarında sergilenmeye uygundur.
27. Kupes (Oblada melanura): Kıyı ve kayalık diplerde yaşayan küçük Sparidae türüdür. Türkiye’de Ege ve Akdeniz kıyılarında sıkça rastlanır. Vücudu gümüş renkli ve yan çizgileri belirgindir. Ortalama boyu 15–20 cm civarındadır. Beslenmesi planktonik ve bentik küçük organizmalardan oluşur. Dip ve orta su kolonunda beslenebilir. Üreme dönemi ilkbahar ve yaz aylarıdır. Yumurtalar pelajik ve planktonik olarak gelişir. Kupes, küçük boyu ve sürü davranışı ile kıyı ekosistemi akvaryumlarında güzel bir temsil türüdür.
28. Dil Balığı (Solea solea): Yassı ve oval vücut yapısı ile dipte yaşamaya uyum sağlamış bir balıktır. Türkiye’de özellikle Karadeniz ve Marmara kıyılarında bulunur. Vücudu kahverengi tonlarda olup, kum rengi ile kamufle olur. Gözleri vücudunun aynı tarafındadır. Ortalama boyu 20–30 cm’dir. Beslenmesi bentik omurgasızlar ve küçük kabuklular üzerine kuruludur. Dipte pusuda bekleyerek avlanır. Üreme dönemi ilkbahar aylarıdır ve yumurtalar pelajik gelişim gösterir. Dil balığı, kamuflaj ve yassı dip balığı davranışlarını göstermek için akvaryumlarda etkileyici bir türdür.
29. Hamsi (Engraulis encrasicolus): Türkiye denizlerinin en bilinen ve ekonomik değeri yüksek küçük pelajik balık türüdür. Özellikle Karadeniz’de yoğun sürüler hâlinde bulunur ve kıyıya yakın açık sularda yaşar. Vücudu ince, yanlardan basık ve gümüş renkli, sırt kısmı mavimsi tonlardadır. Ortalama boyu 10–12 cm civarındadır. Sürü halinde hareket etmesi, doğal avcıları için önemli bir besin kaynağı oluşturur. Beslenmesi plankton ağırlıklıdır; fitoplankton ve zooplankton tüketir. Bu özelliği ekosistemde temel enerji aktarım zincirinde önemli bir rol oynar. Üreme dönemi genellikle kış aylarından ilkbahar ortasına kadar sürer. Yumurtalarını açık suya bırakır ve larvalar planktonik yaşam sürer. Hamsi, sürü davranışı ve pelajik yaşamını göstermek amacıyla akvaryumlarda eğitim ve ekosistem tanıtımı için sergilenmeye uygundur.
30. İstavrit (Trachurus trachurus): Hızlı ve çevik pelajik bir avcı balığıdır. Türkiye’de Marmara, Ege ve Karadeniz’de yaygın olarak görülür. Açık denizlerde sürüler hâlinde dolaşır ve kıyıya yakın avlanır. Vücudu silindirik ve yanlardan basıktır; sırtı mavi-yeşil, yanları gümüş renktedir. Ortalama boyu 20–30 cm, nadiren 40 cm’ye ulaşabilir. Beslenmesi plankton, küçük balıklar ve kabuklular üzerine kuruludur. Hem avcı hem de sürü davranışını sergileyen bir türdür. Üreme dönemi genellikle ilkbahar ve yaz aylarıdır. Yumurtlama pelajiktir ve larvalar planktonik olarak gelişir. İstavrit, pelajik sürü balığı olarak akvaryumlarda açık deniz yaşamını ve av-avcı ilişkisini göstermek için ideal bir türdür.
31. Palamut (Sarda sarda): Torpil şeklinde vücudu ve hızlı yüzüş kabiliyeti ile tanınan büyük pelajik bir avcı balığıdır. Türkiye’de özellikle Marmara, Ege ve Karadeniz’de yaz ve sonbahar aylarında görülür. Vücudu uzun ve yanlardan basıktır; sırtı koyu mavi, karın kısmı gümüş rengindedir. Ortalama boyu 35–50 cm, nadiren 70 cm’ye ulaşabilir. Beslenmesi sardalya, hamsi ve diğer küçük pelajik balıklardan oluşur. Göç ve avlanma davranışları ekosistem dengesinde önemli bir rol oynar. Üreme dönemi yaz başında başlar ve sonbahara kadar sürer. Yumurtlama pelajiktir. Palamut, açık deniz ekosistemini ve pelajik avcı davranışını sergilemek için büyük akvaryumlarda dikkat çekici bir türdür.
32. Sarıkanat (Pagellus acarne): Kıyı ve taşlık diplerde yaşayan, Sparidae familyasından küçük-orta boy bir balıktır. Türkiye’de özellikle Ege ve Akdeniz kıyılarında yaygındır. Vücudu oval, yanlardan basık ve kırmızımsı-sarı renkte olup parlak pullarla kaplıdır. Ortalama boyu 20–25 cm’dir. Yüzgeçleri hafif kırmızı tonlarda olup hareketli bir görünüme sahiptir. Beslenmesi kabuklular, yumuşakçalar ve dipteki bentik omurgasızlar üzerine kuruludur. Dipte sürekli besin arayan bir türdür ve bıyık benzeri duyargalarıyla kumu karıştırarak beslenir. Üreme dönemi ilkbahar ve yaz aylarıdır. Yumurtlama pelajiktir ve larvalar planktonik yaşam sürer. Sarıkanat, renkli ve hareketli yapısıyla akvaryumlarda dip habitatını temsil eden dikkat çekici bir türdür.
33. Orfoz (Epinephelus aeneus): Büyük ve iri yapısıyla Akdeniz & Ege kıyılarında görülen güçlü bir avcı balıktır. Kayalık resif ve derin dip bölgelerini tercih eder. Vücudu iri pul, koyu kahverengi tonlarda beneklerle kaplıdır. Ortalama 40–80 cm, nadiren 1 m ve üzeri boylara ulaşabilir. Etçil beslenir; küçük balıklar ve kabuklular avlayarak beslenir. Agresif ve sabit bölgeleri savunma davranışı gösterir. Su sıcaklığı 16–26 °C aralığında aktiftir. Üreme dönemi yaz aylarıdır; pelajik yumurtlama yapar. Orfoz, resif yapısını ve üst düzey avcı davranışını göstermek için büyük akvaryumlarda önemli bir türdür.
34. Kaya Balığı (Symphodus spp.): Kayalık kıyı habitatlarını temsil eden küçük renkli balıklardır. Vücutları genellikle koyu çizgili, yeşilimsi, sarı ve kırmızı renk tonlarının kombinasyonudur. Ortalama 10–25 cm’dir. Beslenmeleri kabuklular, böcek larvaları ve küçük omurgasızlardır. Kayalık yüzeylerde uğraşarak beslenirler. Su sıcaklığı 14–24 °C aralığında uygundur. Üreme dönemi ilkbahar ve yazdır; yumurtalar kaya çatlaklarına bırakılır. Kaya balıkları, kıyı resif ekosistemlerini ve kabuklu sert yüzey davranışlarını göstermek için akvaryumlarda ilgi çekici küçük türlerdir.
35. Sargoz (Spondyliosoma cantharus): Sparidae familyasından, kıyıların taşlık ve kayalık diplerinde yaşayan bir türdür. Vücudu oval ve gümüş rengindedir; sırt yüzgecinde koyu çizgiler bulunabilir. Ortalama boyu 25–35 cm’dir. Beslenmesi kabuklular ve küçük omurgasızlardır. Dipte beslenir ve çevresini didikleyerek avlanır. Su sıcaklığı 16–26 °C aralığında uygundur. Üreme dönemi ilkbahar ve yazdır. Sargoz, kıyı habitatlarını ve dip beslenmeyi anlatmak için akvaryumlarda sergilenmeye uygundur.

Ülkemiz (Mavi Vatan) Su Kaynaklarında Yaşayan İstilacı / Yabancı Türler

Bu türler Türkiye’ye genellikle Süveyş Kanalı (Lessepsiyen göç), gemi balast suları, akvaryum kaçışları ve balıklandırma çalışmaları ile gelmiştir ve yerli türler için ciddi tehdit oluştururlar. Türkiye kıyılarında yaklaşık 450 civarında istilacı yabancı tür rapor edilmiştir. Bu türler genellikle; hızlı büyüdüklerinden, çok sayıda ürediklerinden, geniş sıcaklık toleransına sahip olduklarından, yerli türlerle besin ve habitat rekabetine girdiklerinden mevcut ekosistemin dengesini değiştirebilirler. Bu nedenle de istilacı türler biyolojik çeşitlilik için en büyük tehditlerden biri olarak kabul edilmektedir.

Tatlı Su Orjinli İstilacı Türler:

1. Zebra Midyesi (Dreissena polymorpha): Tatlı sularda yaşayan küçük bir midye türüdür ve istilacı özelliği çok güçlüdür. Barajlar, göller ve nehirlerde hızla çoğalarak boruların, su alma sistemlerinin ve teknelerin yüzeylerini kaplayabilir. Filtre ederek beslenir ve planktonları tükettiği için ekosistemde besin zincirini değiştirebilir. Sert yüzeylere tutunma yeteneği çok yüksektir. Su sıcaklığı 10–25 °C arasında gelişir. Çok hızlı çoğaldığı için bulunduğu sularda baskın tür haline gelebilir ve ekonomik zararlara neden olabilir.
2. Sivrisinek Balığı (Gambusia holbrooki): Aslen Amerika kökenli bir tatlı su balığıdır ve sivrisinek larvalarını tüketmesi için Türkiye’ye getirilmiştir. Ancak çok hızlı ürediği ve agresif olduğu için yerli küçük balık türlerini baskı altına almıştır. Göl, gölet, bataklık ve yavaş akarsularda yaşayabilir. Canlı doğuran bir türdür ve yıl içinde birçok kez yavru verebilir. Su sıcaklığına dayanıklıdır ve kirli sularda bile yaşayabilir. Bu nedenle Türkiye’de en yaygın istilacı tatlı su balıklarından biridir.
3. İsrail Sazanı (Carassius gibelio): Türkiye’deki göl ve barajlarda çok yaygın hale gelen istilacı bir sazan türüdür. Çok hızlı büyür ve yerli sazan türleri ile besin rekabetine girer. En önemli özelliği erkek olmadan da üreyebilmesidir (ginogenez). Bu nedenle popülasyonu çok hızlı artabilir. Çamurlu ve durgun sularda iyi gelişir. Hem bitkisel hem hayvansal besinlerle beslenir. Türkiye iç sularında biyolojik çeşitlilik açısından en problemli türlerden biridir.
4. Nil Tilapyası (Oreochromis niloticus): Afrika kökenli bir balıktır ve yetiştiricilik amacıyla birçok ülkeye götürülmüştür. Türkiye’de özellikle sıcak su kaynakları ve barajlarda görülür. Omnivor beslenir, hızlı büyür ve kısa sürede üreyebilir. Erkek bireyler yuva yapar ve yumurtaları korur. Sıcak suyu sever (20–30 °C). Yerli türlerle besin ve habitat rekabeti oluşturduğu için istilacı kabul edilir.
5. Su Sümbülü (Eichhornia crassipes): Tatlı sularda yaşayan istilacı bir su bitkisidir. Su yüzeyini tamamen kaplayarak ışığın suya girmesini engeller ve oksijen seviyesini düşürür. Bu durum balık ölümlerine ve ekosistem bozulmasına neden olabilir. Çok hızlı çoğalır ve özellikle durgun sularda yayılır. Sulama kanalları ve göllerde ciddi tıkanmalara yol açabilir. Türkiye’de kontrol altına alınması gereken istilacı bitkilerden biridir.

Deniz Orjinli İstilacı Türler:

1. Balon Balığı (Lagocephalus sceleratus): Balon balığı Türkiye’de özellikle Akdeniz kıyılarında hızla yayılan en tehlikeli istilacı türlerden biridir. Aslen Hint-Pasifik kökenlidir ve Süveyş Kanalı üzerinden Akdeniz’e geçmiştir. Güçlü çeneleri sayesinde kabuklular, yumuşakçalar ve balıkları avlayarak beslenir ve yerli türlerle besin rekabetine girer. En önemli özelliği etinde bulunan tetrodotoksin adlı çok güçlü zehir nedeniyle insanlar için ölümcül olabilmesidir. Sıcak denizleri sever ve genellikle 15–30 °C sularda yaşar. İlkbahar ve yaz aylarında yumurta bırakır ve hızlı çoğalır. Ekosistemde avcı baskısı oluşturduğu için balık stoklarına zarar verir ve balıkçı ağlarını parçalayabilir. Türkiye’de ekonomik ve ekolojik açıdan en zararlı istilacı balık türlerinden biri kabul edilir.
2. Aslan Balığı (Pterois miles): Aslan balığı son yıllarda Akdeniz’de hızla yayılan zehirli dikenlere sahip istilacı bir resif balığıdır. Doğal olarak Kızıldeniz ve Hint Okyanusu kökenlidir. Küçük balıklar ve kabuklularla beslenen güçlü bir avcıdır ve bulunduğu bölgelerde yerli balık popülasyonlarını azaltabilir. Zehirli yüzgeç dikenleri savunma amaçlıdır ve insanlarda ağrılı yaralanmalara neden olabilir. Genellikle kayalık ve resif alanlarında yaşar. Sıcak suyu sever ve çoğalma kapasitesi oldukça yüksektir; yıl içinde birçok kez yumurtlayabilir. Akdeniz ekosisteminde hızla yayıldığı için biyolojik çeşitlilik açısından önemli tehditlerden biridir.
3. Deniz Salyangozu (Rapana venosa): Karadeniz’e gemilerin balast suları ile geldiği düşünülen istilacı bir deniz salyangozudur. Midye ve diğer çift kabuklu yumuşakçalarla beslenir ve bu türlerin popülasyonlarını azaltabilir. Sert kabuklu, iri ve spiral yapılı bir salyangozdur. Kumlu ve çamurlu diplerde yaşar. Sıcaklık toleransı geniştir ve farklı ortamlara kolay uyum sağlar. Çok sayıda yumurta kapsülü bırakarak hızla çoğalabilir. Karadeniz’de midye stoklarının azalmasında önemli rol oynadığı bilinmektedir. Ancak günümüzde ekonomik olarak avlanan bir tür haline de gelmiştir.

Türler